Rezervlerin Ülke Ekonomisindeki Rolü
Bir ülkenin merkez bankasının kasasında bulunan döviz ve altın birikimlerine rezerv denir. Merkez bankaları bu rezervleri; uluslararası ticaretin finansmanını güvence altına almak, ülkenin dış borç ödemelerini sorunsuz yapabilmek ve en önemlisi kendi para biriminin (kurun) aşırı dalgalanmasını engellemek için kullanırlar. Küresel bir finansal kriz, savaş veya ani sermaye çıkışları yaşandığında, merkez bankası rezervlerini piyasaya sürerek ekonomiyi bu şoklardan koruyan bir 'amortisör' işlevi görür.
Brüt Rezerv ile Net Rezerv Arasındaki Fark
Ekonomi basınında sıkça tartışılan kavramların başında brüt ve net rezerv gelir. Brüt Rezerv, Merkez Bankası'nın kasasında bulunan, bankaya ait olan veya olmayan tüm döviz ve altının toplamıdır. Ticari bankalar, vatandaşların döviz mevduatlarının bir kısmını zorunlu karşılık olarak Merkez Bankası'nda tutar. Bunlar brüt rezervin içindedir ancak gerçekte MB'nin kendi parası değildir. Net Rezerv ise, brüt rezervlerden Merkez Bankası'nın döviz cinsinden yükümlülüklerinin (borçlarının) çıkarılmasıyla elde edilen, bankanın gerçek sahip olduğu varlıkları gösteren rakamdır.
Swap (Takas) Hariç Net Rezerv Ne Demek?
Son yılların en çok konuşulan kavramı olan Swap, merkez bankalarının diğer ülke merkez bankaları veya ticari bankalarla belirli bir süre için yaptığı para takası işlemidir. Yani geçici olarak alınmış bir borçtur. Bir merkez bankasının ekonomik gücünü tam ve en şeffaf şekilde görmek için analistler 'Swap Hariç Net Rezerv' rakamına bakarlar. Bu rakam, bankanın net rezervlerinden, vadesi geldiğinde geri ödenecek olan swap borçlarının da düşülmesiyle bulunur. Swap hariç net rezervin güçlü olması, ülkenin finansal sağlığının dış müdahalelere karşı ne kadar dirençli olduğunun en net göstergesidir.